ከመይ ጌራ ሽወደን ትምሓደር

ፖለቲካዊ ሓላፍነት ኣብ ሽወደን ኣብ መንጎ ሃገራዊ ደረጃ (ስቴት)፡ ዞባዊ ደረጃ (regioner) ከምኡ'ውን ኮሙናዊ ደረጃ (kommuner) ይምቀል። ብተወሳኺ ሽወደን ብውሳነታት ኤውሮጳዊ ሕብረት (EU) ትጽሎ። ስቴት ካብ Riksdagen, መንግስቲ, ትካላት መንግስትን ቤት ፍርድታትን ዝቖመ እዩ። ሽወደን ፓርላመንታዊ ወከልቲ ደሞክራሲ እያ፦ ዜጋታት ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫታት ይድምጹ፡ ኣባላት Riksdagen ድማ ይመርጹ፡ እዚኦም ድማ ብተራኦም ብዛዕባ ሕግታትን ባጀት ስቴትን ውሳነ ይህቡ።

Riksdagen 349 ኣባላት ኣለውዋ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣርባዕተ ዓመት ዝምረጹ ኰይኖም ንዝተፈላለዩ ሰልፍታትን ክፋላት ናይታ ሃገርን ይውክሉ። Riksdagen ቀዳማይ ሚኒስተር ትመርጽ፡ ንሱ ድማ ብተራኡ ሚኒስተራት ናይ መንግስቲ ይመርጽ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቀውዒ፡ መንግስቲ ንRiksdagen ብዛዕባ እቶትን ወጻኢታትን ስቴት ሓሳብ ትቕርብ፡ እዚ ድማ budgetproposition ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቶም ንመንግስቲ ዘይድግፉ ሰልፍታት ተቓውሞ (opposition) ተባሂሎም ይጽውዑ፡ ስራሖም ድማ ስራሕ መንግስቲ ምክትታልን ካልእ ፖሊሲ ምሓሳብን እዩ።

መንግስቲ ነታ ሃገር ብሓገዝ ትካላት መንግስቲ (myndigheter) ትመርሕ — ብዙሓት ሚእቲታት ኣለዉ፡ ንኣብነት Arbetsförmedlingen, Försäkringskassan, Migrationsverket, Polismyndigheten ከምኡ'ውን Skatteverket። ትካላት መንግስቲ ንሕግን ንመምርሒ መንግስትን ክስዕቡ ኣለዎም። ፍሉያት ትካላት፡ ብሓፈሻ Justitieombudsmannen (JO) ከምኡ'ውን Justitiekanslern (JK)፡ ካልኦት ትካላት ብቅኑዕ ይሰርሑ ምህላዎም ይቆጻጸሩ።

ሽወደን ናብ 21 regioner ትምቀል፡ ብፖለቲከኛታት ብተቐማጦ ኣብ ምርጫ regioner ዝተመርጹ ዝምምሓደር ኰይኑ፡ ኣብ regionfullmäktige ውሳነታት ይህቡ። ቀንዲ ስራሕ regioner ንክብካቤ ጥዕናን ሕክምናን ሓላፍነት ምውሳድ፡ ብተወሳኺ ናይ ሓባር መጓዓዝያ ከም ኣውቶቡስ፡ ትራምን metronን ከምኡ'ውን länsmuseer እዩ። ሽወደን ናብ 290 kommuner እውን ትምቀል፡ ብkommunfullmäktige ትምሓደር። ኣብ kommun ዘለዉ nämnder ንዝተፈላለዩ ዓውድታት ሓላፍነት ይወስዱ — ንኣብነት kulturnämnden ንቤተ-መጻሕፍቲ ሓላፍነት ትወስድ፡ utbildningsnämnden ድማ ንቤት ትምህርትታት። kommuner ንብዙሕ ካብቲ ንተቐማጦ ዘሎ ኣገልግሎት ሓላፍነት ይወስዱ፡ ንኣብነት ማይን ፍሳስን፡ ክንክን ኣረጋውያንን ቆልዑን፡ ምጽራይ በረድ፡ ጽገና ፓርክታትን ትምህርቲ ንዓበይትን። እታ ዝዓበየት kommun ርእሰ ከተማ Stockholm ኰይና ናብ ሚልዮን ዝቐረበ ተቐማጦ ኣለዋ፣ እታ ዝንኣሰት ድማ Dorotea ኣብ Västerbottens län ካብ 3 000 ትሑት ተቐማጦ ኣለዋ።

ሽወደን ስርዓት-ግዝኣት ንጉሳዊ ሕገ-መንግስቲ (konstitutionell monarki) እያ። እዚ ማለት ርእሰ ሃገር ንጉስ ወይ ንግስቲ ኰይኑ ፖለቲካዊ ስልጣን የብሉን ማለት እዩ። ንጉስ ከም ምልክት ናይ ሽወደን ኰይኑ ይሰርሕ፡ ናይ ስቴት ምብጻሓት ይገብር፡ ካብ ካልኦት ሃገራት ንዝመጹ ርእሳ ሃገራት ይቕበል። ንጉስ ሽወደን Carl XVI Gustaf ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ ንሱ ቀዳመይቲ ወለዲ ኣብ Victoria ድማ ልዕልቲ-ንጉስ (kronprinsessa) እያ። ካብኣ ብድሕሪ ድማ ጓል Victoria Estelle ንመንግስቲ ንኽትከውን ተራ ኣለዋ።