ስዊድን እንዴት እንደምትተዳደር

ስዊድን ውስጥ የፖለቲካ ኃላፊነት በብሔራዊ ደረጃ (መንግሥት)፣ በክልል ደረጃ (ክልሎች) እና በኮሙን ደረጃ (ኮሙኖች) መካከል ይከፋፈላል። በተጨማሪም ስዊድን በአውሮፓ ህብረት (EU) ውሳኔዎች ትነካለች። መንግሥት Riksdagen, regeringen (ካቢኔ)፣ የመንግሥት ተቋማት እና ፍርድ ቤቶችን ያካትታል። ስዊድን የፓርላማ ተወካይ ዴሞክራሲ (parlamentarisk representativ demokrati) ናት፦ ዜጎች በአጠቃላይ ምርጫ ድምጽ ይሰጣሉ እንዲሁም ወደ Riksdagen አባላትን ይመርጣሉ፣ Riksdagen ደግሞ ስለ ሕጎችና ስለ ሀገሪቱ በጀት ውሳኔ ይሰጣል።

Riksdagen በየአራት ዓመቱ የሚመረጡና የተለያዩ ፓርቲዎችንና የሀገሪቱን ክፍሎች የሚወክሉ 349 አባላት አሉት። Riksdagen ጠቅላይ ሚኒስትር ይመርጣል፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩም በተራው በregeringen ውስጥ ያሉትን ሚኒስትሮች ይመርጣል። መንግሥት በየመኸር ወቅት ስለ ሀገሪቱ ገቢና ወጪ የሚያቀርበውን ሃሳብ ለRiksdagen ያቀርባል፣ ይህም budgetpropositionen ይባላል። መንግሥትን የማይደግፉ ፓርቲዎች ተቃዋሚ (opposition) ይባላሉ፣ ተግባራቸውም የመንግሥትን ስራ መገምገምና ሌላ ፖሊሲ ማቅረብ ነው።

መንግሥት ሀገሪቱን የሚያስተዳድረው በመንግሥት ተቋማት እገዛ ነው — በመቶዎች የሚቆጠሩ ተቋማት አሉ፣ ለምሳሌ Arbetsförmedlingen, Försäkringskassan, Migrationsverket, Polismyndigheten እና Skatteverket። ተቋማቱ ሕጉንና የመንግሥትን መመሪያ መከተል አለባቸው። ልዩ ተቋማት፣ ከሌሎች መካከል Justitieombudsmannen (JO) እና Justitiekanslern (JK)፣ ሌሎቹ ተቋማት በትክክል እየሰሩ መሆናቸውን ይቆጣጠራሉ።

ስዊድን ወደ 21 ክልሎች የተከፋፈለች ስትሆን፣ በክልል ምርጫ በነዋሪዎች የተመረጡና በክልል ምክር ቤት (regionfullmäktige) ውሳኔ በሚሰጡ ፖለቲከኞች ይተዳደራሉ። የክልሎቹ ዋና ኃላፊነት የጤና እንክብካቤን፣ እንዲሁም እንደ አውቶቡስ፣ ትራም እና ከመሬት በታች ባቡር ያሉ የህዝብ መጓጓዣዎችን፣ እና የግዛት ሙዚየሞችን መያዝ ነው። ስዊድን በተጨማሪ ወደ 290 ኮሙኖች የተከፋፈለች ስትሆን፣ በኮሙን ምክር ቤት (kommunfullmäktige) ትተዳደራለች። በኮሙን ውስጥ ያሉ ኮሚቴዎች የተለያዩ ዘርፎችን ይመራሉ — ለምሳሌ የባህል ኮሚቴ ቤተ መጽሐፍትን ይመራል፣ የትምህርት ኮሚቴ ደግሞ ትምህርት ቤቶችን ይመራል። ኮሙኖች ለነዋሪዎች ላሉት ብዙ አገልግሎቶች ኃላፊነት አለባቸው፣ ለምሳሌ ውሃና ፍሳሽ፣ ለአረጋውያንና ለልጆች እንክብካቤ፣ የበረዶ ማጽዳት፣ የፓርክ እንክብካቤ እና ለአዋቂዎች ትምህርት። ትልቁ ኮሙን ዋና ከተማ Stockholm ስትሆን ወደ አንድ ሚሊዮን የሚጠጋ ነዋሪ አላት፤ ትንሹ ደግሞ Västerbotten ግዛት ውስጥ የምትገኘው Dorotea ስትሆን ከ3 000 በታች ነዋሪ አላት።

ስዊድን ሕገ መንግሥታዊ ንጉሣዊ ሥርዓት (konstitutionell monarki) ናት። ይህም ማለት የመንግሥት መሪ ምንም የፖለቲካ ስልጣን የሌለው ንጉስ ወይም ንግስት ነው ማለት ነው። ንጉሱ ለስዊድን ምልክት ሆኖ ያገለግላል፣ ይፋዊ ጉብኝቶችን ያደርጋል፣ ከሌሎች ሀገራት የመንግሥት መሪዎችንም ይቀበላል። የስዊድን ንጉስ Carl XVI Gustaf ሲባል፣ የመጀመሪያ ልጁ Victoria ደግሞ ንግስት ልዕልት (kronprinsessa) ናት። ከዚያ በኋላ የVictoria ልጅ Estelle ንግስት ለመሆን ተራ ላይ ትገኛለች።