ስዊድን ሀገር

ስዊድን በኖርደን፣ በሰሜናዊ አውሮፓ ትገኛለች። እጅግ ሰሜናዊው ክፍል ከዋልታ ክበብ በስተሰሜን፣ በአርክቲክ አካባቢ ይገኛል። ሀገሪቱ ረዥምና ጠባብ ቅርጽ ያላት ስትሆን ከሰሜን ካለው Treriksröset እስከ ደቡብ ካለው Smygehuk ድረስ በግምት 1 600 ኪሎ ሜትር ትዘረጋለች። የባህር ዳርቻው ረዥም ነው፦ በምሥራቅ ያለው ባህር Östersjön ተብሎ ይጠራል፣ ከስዊድን ሁለት ትልቁ ደሴቶች Gotland እና Öland ጋር፣ በምዕራብ ያሉት ባሕሮች ደግሞ Skagerrak እና Kattegatt ይባላሉ። ምንም እንኳ ሰሜናዊ ስፍራ ላይ ብትገኝም፣ Golfströmmen እና የሰሜን አትላንቲክ ጅረት ሞቅ ያለ ውሃና ለስላሳ፣ እርጥበት ያለው አየር ወደ አውሮፓ ስለሚያደርሱ ስዊድን ለኬክሮስ መስመሯ አንጻር መጠነኛ የአየር ንብረት አላት።

የመሬት ገጽታው የተቀረጸው ከ10 000 ዓመታት በፊት በነበረው የበረዶ ዘመን ሲሆን፣ ይህም ሐይቆችን፣ ደሴታማ የባህር ዳርቻዎችን እና ለእርሻ የሚስማማ አፈር ትቶ አልፏል። ከኖርዌይ ድንበር ጋር ትይዩ የሚዘረጋው Skanderna የተራራ ሰንሰለት fjällen ተብሎ ይጠራል፣ ስዊድን ውስጥ እጅግ ከፍተኛ ተራራ የሆነው Kebnekaise (በግምት 2 000 ሜትር) በዚያ ይገኛል። ከስዊድን አጠቃላይ ስፋት ግማሽ በላይ በደን የተሸፈነ ነው። ሦስቱ ትልልቅ ሐይቆች Vänern, Vättern እና Mälaren ሲሆኑ፣ ስዊድን በዓለም ላይ ካለ ማንኛውም ሀገር በላይ ደሴቶች አሏት — በግምት 250 000። ደሴታማ የባህር ዳርቻዎች በሰሜናዊ የባህር ዳርቻ፣ በምሥራቃዊ የባህር ዳርቻ እስከ Småland፣ እና በምዕራባዊ የባህር ዳርቻ ከGöteborg ውጪ እና በBohuslän ይገኛሉ።

ስዊድን በሦስት ትላልቅ የሀገር ክፍሎች ትከፈላለች፦ Götaland (ደቡብ)፣ Svealand (መካከለኛ) እና Norrland (ሰሜን፣ ከሀገሪቱ ስፋት ግማሽ በላይ)። ሀገሪቱ በተጨማሪ ዛሬ ምንም ዓይነት አስተዳደራዊ ትርጉም በሌላቸው ነገር ግን ብዙዎች አሁንም ራሳቸውን ከእነሱ ጋር በሚያዛምዱት 25 ታሪካዊ ግዛቶች (landskap)፣ እንዲሁም በ21 ግዛቶች (län) እና በ290 ኮሙኖች ትከፈላለች። ስዊድን ውስጥ ወደ 11 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች ይኖራሉ፣ ስርጭታቸውም እኩል አይደለም — በግምት 85 በመቶው በከተሞች ውስጥ ይኖራሉ፣ እና ወደ አራት ሚሊዮን የሚጠጉት በሦስቱ ትልልቅ ከተሞች Stockholm, Göteborg እና Malmö ውስጥ ወይም አካባቢ ይኖራሉ።

ስዊድን በተፈጥሮ ሀብት የበለጸገች ናት፦ የብረት ማዕድን እና ሌሎች ማዕድናት (ትልቁ በNorrbotten ግዛት፣ ለምሳሌ Kiruna እና Malmberget)፣ ደን (ሴሉሎስ፣ ወረቀት እና ለግንባታ ኢንዱስትሪ የሚውል እንጨት የሚያመርት)፣ የእርሻ መሬት (አየር ንብረቱ ይበልጥ መጠነኛ በሆነበት በደቡብ ስዊድን በብዛት የሚገኝ) እና ውሃ፣ ይህም ከሌሎች ነገሮች ጋር በውሃ ኃይል (vattenkraft) ኤሌክትሪክ ለማመንጨት ይውላል።

የምድር የአየር ንብረት ከበፊቱ በበለጠ ፍጥነት እየሞቀ ነው፣ በዋናነትም በሰዎች ከትራንስፖርት፣ ከኢንዱስትሪ እና ከግብርና በሚወጣ የግሪንሀውስ ጋዝ ልቀት ምክንያት። ይህም የበረዶ መቅለጥ፣ የባህር ከፍታ መጨመር እና ከፍተኛ ያልተለመደ የአየር ሁኔታ ያስከትላል። ስዊድን ውስጥ ይህ ከባድ ዝናብና ጎርፍ እንዲሁም ድርቅና የደን እሳት ማለት ሊሆን ይችላል። ስዊድን የግሪንሀውስ ጋዝ ልቀት በ2045 ዓመተ ምሕረት ወደ ዜሮ የቀረበ እንዲሆን ግብ ያደረገ የአየር ንብረት ሕግ (klimatlag) አላት፣ እንዲሁም እንደ ንፋስ፣ ውሃ እና የፀሐይ ኃይል ባሉ መፍትሔዎች ላይ በዓለም አቀፍ ደረጃ ትተባበራለች። ዘላቂ ልማት ማለት የተፈጥሮ ሀብቶችን ወደፊት የሚመጡ ትውልዶችም ጭምር በደንብ መኖር በሚችሉበት መንገድ መጠቀም ማለት ነው — መንግስታት፣ ኩባንያዎች እና ግለሰቦች ሁሉም አስተዋጽኦ ማድረግ የሚችሉት ነገር፣ ለምሳሌ በጋራ መጓጓዣ በመጠቀም፣ ኤሌክትሪክና ማሞቂያ በመቆጠብ፣ እና ቆሻሻን በመለየትና እንደገና በመጠቀም።